Het Oost-Afrikaanse Rift-systeem is een van de weinige plekken ter wereld waar wetenschappers live kunnen observeren hoe een continent uiteenbreekt en een nieuwe oceaan ontstaat. Dit geologische proces begon ongeveer 45 miljoen jaar geleden, toen de Afrikaanse Plaat en de Somalische Plaat langzaam uit elkaar begonnen te bewegen. In het gebied rond het Turkana-meer in Noord-Kenia is de continentale aardkorst inmiddels afgenomen tot slechts 13 kilometer dik — een fase die geologen 'necking' noemen en die voorafgaat aan het definitieve breken van het continent.

Wetenschappers zien dit als een kritieke drempel in het riftingproces. Zodra de korst volledig breekt en de lithosfeer opensplijt, kan mantelmateriaal opwellen en nieuwe oceanische korst vormen, zoals bij mid-oceanische ruggen. Dit proces, bekend als oceanisering, kan nog miljoenen jaren duren. Ter vergelijking: de Atlantische Oceaan ontstond op een vergelijkbare manier ongeveer 180 miljoen jaar geleden.

Deze geologische activiteit verklaart ook waarom het Turkana-meer een unieke vindplaats is voor hominide fossielen. De vulkanische activiteit en het snel verzakken van het gebied gedurende de afgelopen 4 miljoen jaar zorgden voor dikke lagen fijn sediment — ideaal voor de bewaring van fossielen. Dat betekent dat de rijkdom aan vondsten mogelijk minder te maken heeft met een snellere menselijke evolutie, en meer met gunstige geologische omstandigheden voor fossielbehoud.