Nieuw onderzoek van het KNMI en de Universiteit Utrecht wijst uit dat het stilvallen van de Atlantische oceaanstroming (AMOC) de zeespiegelstijging langs de Nederlandse kust aanzienlijk kan versnellen. Tijdens het instorten van de AMOC zou de Noordzee een extra stijging zien van tot 4 millimeter per jaar, vergelijkbaar met de huidige totale stijging van 3 mm/jaar door klimaatverandering. Dit effect, dat gedurende zo’n honderd jaar aanhoudt, zou uiteindelijk bijdragen aan een extra stijging van ongeveer een halve meter.

De oorzaak ligt in veranderingen in de dynamische zeehoogte: doordat de AMOC het verschil in zeehoogte tussen de noordelijke en zuidelijke Atlantische Oceaan in stand houdt, zorgt het verdwijnen van de stroom voor een kanteling van het zeeniveau. Met minder stroming daalt de zee in het zuiden en stijgt hij in het noorden – met name in de Noordzee. Dit proces is fysisch vergelijkbaar met hoe wind langs druklijnen waait, maar dan in oceaanwater.

Naast zeespiegelstijging kan een stilvallende AMOC ook leiden tot koude extremen in Nederland, met winters die sterk afkoelen en zomers die droger worden. In simulaties bij +2°C opwarming zou het zee-ijs tot aan de Noordzee kunnen reiken, met koude extremen tot −20°C bij De Bilt. Daarom is nauwkeurige monitoring via satellieten, boeien en bodeminstrumenten cruciaal – met name nu bezuinigingen in de VS een belangrijk deel van het meetnetwerk in gevaar brengen.