
De transitie van Windows naar Linux en open source in Groningen geeft een collega die digitale onafhankelijkheid volgt wat meer context om samen te bekijken.

Groningen zoekt uit: Linux in plaats van Windows? Verhaallijn en kernfeiten
De gemeente Groningen onderzoekt of het besturingssysteem Windows en het kantoorpakket Microsoft Office kunnen worden vervangen door open source alternatieven zoals Linux. Dit maakt deel uit van een bredere strategie om de digitale soevereiniteit te versterken, in lijn met nieuwe Europese regelgeving. De Europese Unie heeft met het 'Tech Sovereignty Package' en de Cloud and AI Development Act (CADA) voorschriften ingevoerd die overheden aanmoedigen of verplichten om minder afhankelijk te zijn van Amerikaanse en Chinese techgiganten. Een centraal principe is 'open source, tenzij', wat betekent dat overheden bij softwareaankopen standaard moeten kiezen voor open en herbruikbare oplossingen.
Groningen zet hier bewust stappen in. In tegenstelling tot veel andere gemeenten maakt het weinig gebruik van Amerikaanse clouddiensten en draait een deel van de infrastructuur op eigen datacenters, fysiek gevestigd in de gemeente. Dit verlaagt de kwetsbaarheid voor externe aanbieders. De gemeente start nog in 2026 een pilot met een alternatief voor Microsoft Office en onderzoekt samen met de Vereniging van Nederlandse Gemeenten (VNG) de haalbaarheid van een overstap naar Linux.
Toch is de weg naar volledige digitale onafhankelijkheid complex. ICT-wethouder Philip Broeksma benadrukt dat het lastig is om de volledige afhankelijkheid in kaart te brengen, omdat ook toeleveranciers vaak weer op Amerikaanse platforms draaien. Bovendien verbiedt de aanbestedingswet expliciet om alleen Europees bedrijven te favoriseren. Daarom is een volledig uitsluiten van Amerikaanse of Chinese techbedrijven juridisch en praktisch moeilijk. Toch ziet Groningen kansen, onder meer via de komst van een Europese AI-factory in de stad, die moet bijdragen aan kennisopbouw en strategische onafhankelijkheid in kunstmatige intelligentie.
Feiten
- Groningen start in 2026 een pilot om Microsoft Office te vervangen door een open source alternatief.
- De gemeente onderzoekt samen met de VNG of Windows kan worden vervangen door Linux.
- De aanleiding is het EU Tech Sovereignty Package met de Cloud and AI Development Act (CADA).
- Groningen draait al een deel van zijn ICT op eigen datacenters, fysiek in de gemeente.
- ICT-wethouder Philip Broeksma benadrukt dat volledige onafhankelijkheid lastig is vanwege ketens van toeleveranciers.
- De Europese AI-factory in Groningen wordt gezien als een kans voor digitale onafhankelijkheid.
Visuele nieuwsuitleg van Canto. AI-tools kunnen helpen bij de productie. Redactioneel beleid





