Dziesięć lat po referendum w sprawie brexitu, Wielka Brytania i Unia Europejska stoją w zupełnie innych miejscach. Choć Brytyjczycy głosowali za odzyskaniem suwerenności i kontroli nad migracją, rzeczywistość okazała się inna: eksport do UE spadł o 15%, tysiące firm wycofały się z handlu, a liczba przyjeżdżających do Wielkiej Brytanii wzrosła z 300 do 600 tysięcy rocznie. Z drugiej strony, UE zwiększyła jedność, wzmocniła granice zewnętrzne i zredukowała nielegalną migrację o 55% w ciągu dwóch lat.

Katarzyna Smyk, dyrektorka Przedstawicielstwa Komisji Europejskiej w Polsce, podkreśla, że współpraca, a nie izolacja, daje realną władzę w obliczu globalnych wyzwań. UE odpowiedziała na kryzysy funduszem o 750 mld euro po pandemii i 204 mld euro na pomoc dla Ukrainy, jednocześnie inwestując 150 mld euro w bezpieczeństwo. Poparcie dla UE rośnie — w Polsce aż 84% obywateli uważa, że członkostwo się opłaca.

W międzyczasie UE pracuje nad adaptacją do oczekiwań społecznych, m.in. poprzez nowy Pakt Migracyjny, który ma przywrócić poczucie kontroli. Kampanie skierowane do młodych mają pokazać konkretne korzyści: Erasmus, praca w UE, internet, granty. Mimo że brexit miał być początkiem efektu domina, dziś widać raczej konsolidację — z Ukrainą i Mołdawią trwają negocjacje akcesyjne, a Islandia rozważa powrót do procesu wejścia.