Việt Nam đang đẩy mạnh phát triển điện mặt trời mái nhà nhằm giảm áp lực lên hệ thống điện quốc gia, đặc biệt trong bối cảnh nắng nóng gia tăng và nhu cầu tiêu thụ điện đạt đỉnh. Theo Tổng công ty Điện lực miền Bắc (EVNNPC), công suất cực đại đã đạt 20.482 MW vào cuối tháng 5/2026, tăng 13,3% so với cùng kỳ năm trước. Để khuyến khích người dân và doanh nghiệp đầu tư vào năng lượng tái tạo, Bộ Công Thương đang xây dựng dự thảo nghị định mới cho phép bán tối đa 50% điện dư từ hệ thống điện mặt trời mái nhà lên lưới. Tuy nhiên, trong tương lai, nếu hệ thống điện khu vực đủ khả năng tiếp nhận và không xảy ra quá tải, tỷ lệ này có thể được nâng lên 100%. Mục tiêu đến năm 2030 là 50% hộ dân và 50% mái nhà công sở sẽ lắp đặt điện mặt trời tự sản, tự tiêu.

Hiện nay, điện mặt trời mái nhà vẫn chưa phát huy hết tiềm năng, dù miền Bắc có hàng nghìn khu công nghiệp với hàng triệu mét vuông diện tích mái. Nguồn điện này có ưu điểm là thời gian xây dựng nhanh hơn nhiều so với các nhà máy điện truyền thống như nhiệt điện than hay tua-bin khí. Tuy nhiên, việc mở rộng quy mô vẫn đòi hỏi sự phối hợp chặt chẽ giữa cơ quan quản lý, doanh nghiệp và người dân.

Cơ chế mới đang được xây dựng nhằm tạo điều kiện thuận lợi hơn cho người dùng. Ví dụ, trong các dịp nghỉ lễ hoặc thời điểm doanh nghiệp tạm ngừng sản xuất, toàn bộ lượng điện phát ra từ hệ thống điện mặt trời có thể được bán lên lưới, giúp tối ưu hóa lợi ích kinh tế. Tuy nhiên, việc triển khai thực tế vẫn phụ thuộc vào năng lực tiếp nhận của lưới điện, điều mà các chuyên gia cho rằng cần được nâng cấp đồng bộ để tránh tình trạng quá tải.