Het Antikythera-mechanisme, ontdekt in een Romeins vrachtschip uit de 1e eeuw voor Christus, blijft een van de meest fascinerende technische vondsten uit de oudheid. Dit bronzen apparaat, ter grootte van een schoenenkistje, bevat tientallen in elkaar grijpende tandwielen die de bewegingen van de zon, maan en planeten volgden en zons- en maansverduisteringen voorspelden. Wetenschappers beschouwen het als een soort analoge computer uit de oudheid — een technologisch huzarenstukje dat zijn tijd ver vooruit was.

Recent onderzoek door ingenieurs Esteban Szigety en Gustavo Arenas van de Universidad Nacional de Mar del Plata wijst echter op serieuze functionele beperkingen. Hun digitale simulaties tonen aan dat een exacte reconstructie van het mechanisme regelmatig vastliep, met tandwielen die blokkeerden of losraakten. In veel gevallen draaide het model minder dan vier maanden soepel, wat de vraag opwerpt of het ooit als betrouwbaar rekeninstrument kon functioneren.

Onderzoekers denken niet dat het slechts een demonstratiemodel was. De enorme inspanning en precisie die in de constructie zat, wijzen op een serieuze toepassing. Toch compliceren de vervormingen door 2000 jaar onderwatervervoer de analyse. Het brons veranderde in broos atacamiet, waardoor metingen van de huidige staat niet betrouwbaar zijn. Daarom blijft onzeker of het mechanisme in zijn oorspronkelijke staat echt werkte — of dat de makers een niveau van precisie hadden bereikt dat pas eeuwen later terugkeert in de Renaissance.