Międzynarodowy zespół naukowców z Okinawa Institute of Science and Technology (OIST) odkrył kluczową rolę acetylocholiny w przełamywaniu utrwalonych nawyków. Badania przeprowadzone na myszach wykazały, że po niepowodzeniu – gdy oczekiwana nagroda nie pojawiła się – dochodzi do wzrostu uwalniania acetylocholiny w określonych obszarach mózgu, co zwiększa prawdopodobieństwo zmiany zachowania. Gdy produkcja tego neuroprzekaźnika była blokowana, zwierzęta trudniej odchodziły od starych strategii, mimo ich nieskuteczności.

Elastyczność behawioralna, czyli zdolność do szybkiej adaptacji do zmieniających się warunków, zależy od współpracy wielu obszarów mózgu, w tym kory przedczołowej i prążkowia. Acetylocholina, uwalniana przez interneurony cholinergiczne, okazała się istotnym sygnałem uruchamiającym zmianę podejścia. Ciekawym szczegółem jest to, że nie wszystkie grupy neuronów cholinergicznych reagowały tak samo – niektóre zmniejszały aktywność, co może służyć zachowaniu informacji o skutecznych wcześniej zachowaniach.

Odkrycie ma znaczenie dla leczenia zaburzeń, w których występuje utrata elastyczności behawioralnej, takich jak uzależnienia czy zaburzenia obsesyjno-kompulsywne (OCD). Choć acetylocholina nie jest jedynym czynnikiem, jej rola w procesie uczenia się i adaptacji może otworzyć nowe ścieżki terapeutyczne, np. poprzez precyzyjne modulowanie jej działania w konkretnych obszarach mózgu.