Badacze z Uniwersytetu w Turku przeprowadzili innowacyjny eksperyment, w którym trzmiele potrafiły rozwiązać złożony problem poprzez celowe wykorzystanie przedmiotu – styropianowej kulki – by dosięgnąć nagrody. Eksperyment był adaptacją klasycznego testu Wolfganga Köhlera z szympansami, w którym zwierzę musiało zbudować wieżę, by zdobyć banana. Tym razem owady, mimo mikroskopijnego mózgu, wykazały zdolność do elastycznego myślenia i samodzielnego rozwiązywania problemów bez wcześniejszego treningu.

W pierwszej fazie eksperymentu trzmiele szybko nauczyły się kojarzyć niebieski kolor z nagrodą. Gdy cel został umieszczony poza zasięgiem, a dostępna była tylko kulka, niemal 75 procent owadów przesunęło ją pod znacznik i wspięło się na nią. Aby wykluczyć przypadek, w drugiej wersji eksperymentu dodano przeszkody i zmieniono położenie kulki. Tym razem sukces odnotkowało 80 procent trzmieli, co stanowi silny dowód na ich świadome działanie.

Wyniki badania podważają długotrwałe założenie, że zaawansowane zdolności poznawcze wymagają dużego mózgu. Jak podkreśla ekolog behawioralny Olli Loukola, bardzo małe mózgi mogą radzić sobie z zadaniami porównywalnymi do tych, z którymi radzą się szympansy. Odkrycie ma znaczenie dla zrozumienia ewolucji inteligencji i adaptacyjnych strategii owadów, które muszą szybko reagować na zmieniające się warunki w środowisku – np. znikające źródła nektaru.

Badanie przyciągnęło uwagę specjalistów, w tym prymatologa Cat Hobaiter z Uniwersytetu w St Andrews, która zauważa, że inteligencja pojawia się w najróżniejszych formach. Naukowcy planują dalsze eksperymenty, by zbadać mikroruchy i sygnały poprzedzające rozwiązanie problemu, a także – w przyszłości – obserwować pracę mózgu trzmiela w czasie rzeczywistym.